کاربر مهمان، خوش آمديد!  ( ورود - عضويت )   امروز 1 مرداد ماه ، 1393
 
صفحات قل قل
نام صفحهبازديد
 نکته اول: حقیقت[2202]
 آداب و رسوم[2026]
 تاریخچه[2798]

نمايش آرشيو صفحات


آخرین قل قل ها
کل موضوعات 24
کل ارسال ها 53
کل بازديد ها 107703
کل پاسخ ها 29
کل اعضا 143
آخرين 20 ارسال انجمن

خاطرات قليوني
ارسال شده توسط LOOTI در مورخه : يكشنبه، 24 شهريور ماه ، 1392

اشعار قليوني
ارسال شده توسط Sirius_Black در مورخه : دوشنبه، 10 مهر ماه ، 1391

قلیانهای زیبا برای فروش
ارسال شده توسط gholgholi در مورخه : سه شنبه، 14 شهريور ماه ، 1391

رکورد نفس عمیق
ارسال شده توسط Sirius_Black در مورخه : جمعه، 6 مرداد ماه ، 1391

معرفی چند طعم جدید
ارسال شده توسط Sirius_Black در مورخه : شنبه، 5 فروردين ماه ، 1391

تنباکوی پرتغال و انواع آن
ارسال شده توسط Sirius_Black در مورخه : شنبه، 5 فروردين ماه ، 1391

طریقه 2 شلنگ کردن قلیان
ارسال شده توسط Sirius_Black در مورخه : شنبه، 5 فروردين ماه ، 1391

دلایل ترک خوردن و ترکیدن قلیان چو
ارسال شده توسط Sirius_Black در مورخه : شنبه، 5 فروردين ماه ، 1391

بهترين مارك تنباكو
ارسال شده توسط Sirius_Black در مورخه : يكشنبه، 28 اسفند ماه ، 1390

کلیپ
ارسال شده توسط Sirius_Black در مورخه : جمعه، 4 آذر ماه ، 1390

آقا کی میدونه من چیکار کنم وقتی ق
ارسال شده توسط Sirius_Black در مورخه : دوشنبه، 9 آبان ماه ، 1390

چجوری دود قلیون حلقه بدم؟
ارسال شده توسط Sirius_Black در مورخه : سه شنبه، 17 خرداد ماه ، 1390

جلسات مدیران
ارسال شده توسط Sirius_Black در مورخه : سه شنبه، 20 ارديبهشت ماه ، 1390

قوانین سایت
ارسال شده توسط Sirius_Black در مورخه : سه شنبه، 20 ارديبهشت ماه ، 1390

قلیان usb نخرید !!
ارسال شده توسط mrhmix در مورخه : يكشنبه، 22 اسفند ماه ، 1389

رکورد دود حلقه ای
ارسال شده توسط Sirius_Black در مورخه : جمعه، 13 اسفند ماه ، 1389

قليون با پورت يو اس بي!
ارسال شده توسط ghelionpip در مورخه : يكشنبه، 24 بهمن ماه ، 1389

عکس هایی در رابطه با قلیون و پیپ
ارسال شده توسط Sirius_Black در مورخه : شنبه، 23 بهمن ماه ، 1389

مطالبی مختلف در مورد قلیان و چپق
ارسال شده توسط Sirius_Black در مورخه : چهارشنبه، 17 آذر ماه ، 1389

خلق تصاویر بسیار زیبا با دود!
ارسال شده توسط Sirius_Black در مورخه : شنبه، 26 تير ماه ، 1389

تالار گفتمان جستجو

تعداد قل
صفحات اين سايت كلآ
790659
بار نمايش يافته است . شهریور 1386

 
تاریخچه
 

تاریخ قطعی ورود تنباكو به ایران را نمی توان تعیین كرد. ولی بی شك توتون و تنباكو همراه با دست اندازی پرتقالی ها به خلیج فارس (913 هجری قمری) به ایران وارد گردیده است. اما طرز استفاده توتون و تنباكو در ایران تغییر یافت و ایرانیان لوازمی برابر ذوق خود برای دودكشی ایجاد كردند.
وسیله ای كه اروپاییان برای دود كردن به كار می بردند، عبارت بود از پیپ های كوچكی كه از فلز یا سفال یك پارچه ساخته می شد.
در ایران این پیپ ها اقتباس شد و به صورت چپق های دسته بلند درآمد. چنانكه در ویژگیهای زندگی ایرانی گفتیم، این وسیله كشیدن توتون نیز با ذوق و هنر ایرانی در هم آمیخت، و پیپ ساده تبدیل به چپق گردید، و در تزیین آن سلیقه خاص ایرانی به كار رفت و چپق های ایرانی با انواع مختلف تزیینات آراسته گردید.
علاوه بر چپق كه تقلیدی از پیپ فرنگی بود، وسیله دیگری برای دود كردن تنباكو به نام قلیان توسط ایرانیان اختراع و ایجاد گردید.
قدیمی ترین ذكری كه از قلیان در ادبیات فارسی شده، این رباعی ها از اهلی شیرازی است كه در سال 942 هجری قمری در گذشته است.
«قلیان ز لب تو بهره ور می گردد» «نی در دهن تو نیشكر می گردد»
«بر گرد رخ تو دود تنباكو نیست» «ابریست كه بر گرد قمر می گردد.»

بنابراین می توان گفت كه در سال 942، یعنی 29 سال پس از ورود پرتقالی ها به خلیج فارس، قلیان كشیدن در ایران رواج یافته است.


شعرای دیگر قرن دهم هجری نیز اشعاری درباره قلیان دارند.
«قلیان كه بر دست چو گل جای نمود» «هر دو بر او شمع نهد سر به سجود»
«گلزار دماغ شعله آشامان را» «سرچشمه آتش است و فواره دود» میر الهی
«كمتر باشد مرا غم تنهایی» «مأیوس شدم به عالم تنهایی»
«صحبت به كسی گو، كه اگر نیست چه باك» «قلیان كافیست همدم تنهایی» باسطی
«من و صد آه و افغان و، نی صد بوسه بر لعلش» «هزاران پیچ و تابم داد از این قلیان كشیدنها»
«با قرچلمی چو نافه آهو كو» «چون فاخته تا چند زنم كو كو كو»
«در محشر اگر آتش دوزخ بینم» «فریاد برآورم كه تنباكو كو»

باقر كاشی


اولین تصویری كه از قلیان به وسیله هنرمندان ایرانی كشیده شده، احتمالاً  تصویر نشمی  كماندار كار رضا عباسی، نقاش مشهور دربار شاه عباس بزرگ است، كه تا اواخر نیمه اول قرن یازدهم هجری زنده بوده است. (تصویر 1)

تصویر شماره 1



قلیان وسیله ای كاملاً جدید و ابتكاری بود، و اروپاییان از آن هیچ گونه اطلاعی نداشتند. این بی اطلاعی را می توان از شرحی كه تاورنیه و شاردن از قلیان داده اند درك كرد.

تاورنیه می نویسد: «ایرانیان تنباكو را با دستگاهی كاملاً اختصاصی می كشند. در كوزه گلی دهان گشادی به قطر سه انگشت، تنه قلیانی از چوب یا نقره كه سوراخی در وسط دارد قرار می دهند، و بر سر آن مقدار تنباكوی نم دار با كمی  آتش می گذارند، و در زیر قلیان سوراخ ممتدی است كه، در حالی كه نفس را بالا می كشند، دود تنباكو با شدت از امتداد سوراخ پایین آمده و داخل آب كه به رنگ های مختلف می آمیزد  داخل می شود. این كوزه مرتباً تا نصفه آب دارد. دود كه در آب است به سطح می آید و هنگامیكه نفس را بالا می كشند، از نی قلیان دود به دهان وارد می شود. به واسطه آبی كه به قلیان می ریزند دود تنباكو تصفیه می شود و كمتر ضرر می رساند. والا با این همه قلیان كه می كشند، مقاومت برای آنها غیر ممكن است. ایرانیان زن و مرد، به طوری از جوانی عادت به كشیدن تنباكو كرده اند، كه كاسبی كه باید روزی پنج شاهی خرج كند، سه شاهی آن را به مصرف تنباكو می رسانند. می گویند اگر تنباكو نمی داشتیم چطور ممكن بود كیف و دماغ داشته باشیم
«ایرانیان چنان به تنباكو عادت كرده اند كه محال است بتوانند از آن صرف نظر كنند. اول چیزی كه در سر سفره می آورند قلیان است و قهوه، كه عیش خود را با آن شروع می كنند. در ماه رمضان و ایام صوم بزرگ، اول چیزی كه برای افطار حاضر می كنند قلیان است، و بعضی ها خود اقرار دارند كه استعمال این قدر دود برای آنها مضر است اما می گویند چه كنیم عادت شده است.»

تاورنیه نوشته است كه شاه صفی خود چپق می كشید و درباره حاكم قم و خشم شاه صفی، و مجازات او می نویسد «پسر آن خان كه جوان متشخصی بود و از مقربین پادشاه، همیشه در حضور بود، و چپق و توتون شاه را بایستی با دست خود به او بدهد، و این از مشاغل خیلی محترم دربار ایران است.» این نوشته تاورنیه می رساند كه از این زمان سمت مخصوصی به نام قلیان دار یا چپق دار در دربار ایران به وجود آمده است.
شاردن در این باره می نویسد: «توتون از ایران به هند صادر می گردد.»
«طرز تهیه توتون در ایران برای ممالك ما (اروپا) مجهول می باشد. و دود كردن این نبات، در ایران و هندوستان اصول كاملاً خاصی دارد. هوای این سرزمین (ایران) بسیار گرمتر و خشك تر از اروپا و تركیه است، و افكار و اندیشه های دقیق تر می باشد. لذا اگر بنا بود كه مثل ما تدخین كنند، تنباكو آنها را سرگیجه می آورد. چون ایرانیان مدام دود می كنند، دود را از تنگ آبی عبور می دهند كه تصویر آن در زیر دیده می شود. (تصویر شماره2) اینگونه چپق ها را قلیان می نامند. چنانكه ملاحظه می فرمائید بالای بطری (كوزه قلیان) سر چپق (قلیان) كه سفالی یا فلزی است، به وسیله لوله ای كه منتهی الیه آن داخل آب شده تعبیه گشته است. در زیر كوزه قلیان چهارپایه ای وجود دارد كه شبیه زیری بعضی شمعدانها است.


تصویر2- قلیان از سفرنامه شاردن


چپق و یا پیپی كه به وسیله آن دود كشیده می شود، به لوله مذكور متصل می شود. هنگامی كه میل تدخین دارند اندكی تنباكو را كه بسیار ریز سائیده شده، خیس می كنند، و در سر قلیان قرار می دهند، تا به سرعت سوخته نشود.
آنگاه دو یا سه قطعه زغال مشتعل كوچك را بر روی آن می گذارند، و دود را می كشند كه داخل آب گردد، و در آن چرخ می خورد، و بلافاصله به دهان وارد می شود. البته هم مطبوع و هم گوارا، و هم از تندی و خشونت و غلظت تنباكو كاسته شده، و تصفیه گردیده است. مشاهده می شود اشخاصی كه اشتهای خوب دارند غلیان عظیم و غرغر زیادی با كشش هوا در آن قلیان راه می اندازند.
این بطری ها (كوزه قلیان) را معمولاً برای حسن منظر مملو از گل می كنند، و اقلاً روزی یك بار آب آن را كه در نتیجه تأثیر جوهر تنباكو فاسد و بدبو گشته تعویض می كنند.
من آزموده ام كه، یك قدح از این آب، داروی سریع و بسیار مؤثر قی آوری می باشد. اشتیاق جنون آمیز به توتون و تنباكو یك نوع عادت زشتی است كه تقریباً سرتاسر جهان را گرفته است.»
«مردمان مغرب زمین چنانكه معلوم است به طریق مختلف آن را استعمال می نمایند. دود می كنند، برگ برگ می جوند، به شكل گرد مصرف می كنند. و بعضی از اقوام مانند پرتقالی ها مدام بینی خود را با آن پر می دارند (انفیه می كشند).

خلق های مشرق زمین توتون و تنباكو را فقط دود می كنند. ولی اكثر آنان مخصوصاً ایرانیان، با همان حرص و ولع اروپائیان، مدام لوله قلیان در دهانشان می باشد». این تمایل شدید به كشیدن قلیان به جائی رسید كه در حال سواری نیز قلیان كشیدن مرسوم بوده است. شاردن می نویسد كه «حتی در مدارس استاد و شاگرد هر دو در حین مطالعه عمیق و دقیق خود لوله قلیان را در دهان دارند.»
بنابراین باید گفت كه، چپق و قلیان هر دو در نیمه اول قرن دهم هجری در ایران رواج یافته است. در سلطنت شاه عباس بزرگ كشیدن چپق و قلیان متداول بود.

اولئاریوس
كه در سال 1046 در ایران بوده می نویسد كه «چندین گونه ظرف قلیان در ایران ساخته می شد. شیشه ای، كوزه ای، از جوز هندی (نارگیله)، كدوئی كه تا نیمه آب می شد و گاهی در آن عطر می ریختند». شخص شاه عباس از دود قلیان و چپق تنفر داشت، و این موضوع از حكایاتی كه درباره او نقل می كنند پیداست. شاه عباس در موارد متعدد كوشید كه از كشیدن قلیان جلوگیری كند، اما هرگز موفق نگردید.

شاردن در سفرنامه خود می نویسد كه، شاه عباس بسیار كوشید تا از استعمال قلیان در بین مردم جلوگیری كند. برای این كار، روزی در مجلسی رسمی  دستور داد كه به جای تنباكو قلیان مهمانان را با پهن چاق كنند، و سپس در حالیكه آنان مشغول كشیدن قلیان خود بودند گفت كه، این تنباكو را كه وزیر همدان برای من فرستاده است و ادعا می كند كه بهترین تنباكوی دنیاست، چگونه است؟ آنان همگی از این تنباكو تعریف كردند. آنگاه شاه خطاب به آنان گفت «مرده شوی چیزی را ببرد كه نمی توان آن را از پهن تشخیص داد». سرانجام كار مخالفت شاه عباس بزرگ با تنباكو به تحریم آن كشید، و هنگامیكه در گرجستان متوجه شد، سربازان او پول خود را صرف كشیدن تنباكو و توتون می كنند آن را ممنوع ساخت، و تجاری را كه توتون و تنباكو به اردوی او آورده بودند با تنباكوی خود یك جا سوختند، و سربازانی كه مرتكب كشیدن توتون و تنباكو می شدند بینی و لبانشان را می بریدند.
پس از مرگ شاه عباس بزرگ دوباره كشیدن قلیان و چپق رونق گرفت. شاه صفی جانشین شاه عباس بزرگ خود چپق می كشید. در زمان او یكبار دیگر مبارزه علیه كشیدن قلیان آغاز گردید. چنانكه او هوس كرده بود كه، از نوشیدن شراب نیز جلوگیری كند. اما مانع عمده این كار در آمد گزافی بود كه از راه مالیات عاید خزانه دولت می شد. در این مالیات اصفهان از بابت توتون و تنباكو در حدود 40000 تومان و مالیات تبریز 20000 تومان و شیراز 12000 تومان بود. با توجه باین ارقام و ارزش تومان صفوی كه چند صد برابر تومان امروز است می توان به مقدار مصرف توتون و تنباكو در این شهرها پی برد.
درباره علاقه شدید ایرانیان به قلیان و چپق مختصری اشاره شد.
اما در اینجا لازم است گفته شود، ایرانیان در هنگام سواری و مسافرت نیز از این كار فارغ نبودند، و رنج سفر را با كشیدن قلیان بر خود آسان می كردند. معمولاً وقتی یكی از بزرگان به سفر می رفت همراه با سایر خدمه او، خدمتگزار مخصوصی نیز دستگاه (قبل منقل) را با اسب حمل می كرد. (تصویر شماره 3)
در این دستگاه لوازم مربوط به قلیان حمل می كردند، و در ضمن ظرف مخصوصی كه در آن آتش را در حال اشتعال حفظ می كرد، با خود همراه داشت. وقتی كه ارباب می خواست قلیان بكشد او قلیان را آماده ساخته و در دست خود می گرفت، و نی پیچ را به دست ارباب می داد، تا به آسانی به كشیدن قلیان مشغول شود.


تصویر شماره3 



نمونه این وضع قلیان كشیدن را، می توان در مسافرت محمد رضا بیگ سفیر شاه سلطان حسین به دربار لوئی چهاردهم دید. محمد رضا بیگ در تمام مجالس رسمی  قلیان خود را زیر لب داشت، و همیشه دو افسر ایرانی در ركاب او حركت می كردند كه یكی حامل قلیان، و دیگری حامل شمشیر او بود.
در مهمانی های رسمی ، او به رسم ایرانیان برمخده تكیه می كرد، و قلیان می كشید، وحتی این كار را در اپرای مارسی نیز ترك نكرد. نویسنده سفر نامه محمدرضا بیگ می نویسد:
«بامداد 19 فوریه سپهبد مایتون»  و بریتون  برای مشایعت سفیر ایران به مهمانخانه سفیران آمدند، و او را خوشرو و مهربان یافتند. سفیر ایران آنها را مورد تكریم فراوان قرار داد، و خواهش كرد كمی  استراحت كنند، تا او جامه تشریفاتی خود را در بر كند، و هنگام سوار شدن بر كالسگه نیز آنها را بر خود مقدم داشت، و با حالتی خوش و چهره ای گشاده در میان آن دو قرار گرفت، و پادری مترجم نیز بر صندلی مقابل نشست، و باین ترتیب موكب سفیر ایران با شكوه بسیار، در میان بانگهای شادی براه افتاد. محمد رضا بیك دستور داد كه كالسگه را قدری آهسته تر برانند، تا بتواند به آسودگی قلیان خود را بكشد، و غلامی  كه سوار قلیان او را همراه كالسگه می آورد، لوله پیچ را از پنجره به درون كالسگه تقدیم ارباب خود كرد، و سفیر با آرامش و متانت بسیار بكشیدن قلیان پرداخت.» (تصویر شماره 4) باین ترتیب سفیر ایران بوسیله كالسگه سلطنتی از پاریس عازم ورسای گردید.


تصویر شماره 4 



چنانكه گذشت، دود كشیدن در میان پادشاهان صفوی به كشیدن قلیان معتاد بودند. تصاویر موجود از كریم خان زند وكیل الرعایا (تصویر شماره 5) و فتحعلی شاه قاجار (تصویر شماره 6) نشان می دهد كه این دو پادشاه قلیان می كشیدند. كشیدن قلیان در سلامهای رسمی  دوره قاجاریه نیز تا مدتی معمول بود، و قلیان سلام شاهان قاجار هم اكنون در موزه جواهرات سلطنتی نگاهداری می شود. (تصویر شماره 7) در مجالس عادی نیز قلیان كشیدن رواج كامل داشت، و بزرگان و علما هر یك قلیان چی مخصوصی داشتند كه در كلیه مجالس همراه آنها بودند.

تصویر شماره 5 

تصویر شماره 6 

تصویر شماره 7 



در این قبیل محافل به نسبت مقام افراد قلیان آنها را زودتر می آوردند، و جمع بخصوصی در این مورد دارای حساسیتی خاص بودند و چه بسیار رنجشها كه بر اثر همین دیر و زود آوردن قلیان ایجاد می گردید، قبل از اینكه به شرح انواع قلیان و تزئینات مربوط به آن بپردازیم، لازم است قطعات مختلف قلیان را بشناسیم.
قلیان معمولاً از بادگیر، سر قلیان، تنه، میلاب، نی و كوزه تشكیل می شود. هر یك از این قطعات، از جنس های مختلف ساخته شده، و تزئیناتی ویژه خود داشت.
قلیان بر حسب نوع مصرف و احتیاج، به اندازه ها و اشكال گوناگون ساخته می شد.
قلیان هائی كه معمولاً در منازل مورد استفاده بود، اغلب بزرگتر، بلندتر و سنگین تر از انواعی بود كه به وسیله اشخاص حمل می گردید.

اما از نظر كلی دو نوع مشخص قلیان را می توان نام برد. اول قلیانهائی كه دارای كوزه های عادی بودند. (تصویر شماره8 ). دوم قلیانهای نارگیله. (تصویر شماره 9).

 تصویر شماره 8

تصویر شماره 9 


نوع اول معمولاً در منازل مورد استفاده بود، و نوع دوم را هم در منازل استفاده می كردند، و هم در هنگام گردش و سواری. به خصوص نارگیله های كوچك را به سبب سبكی وزن می توانستند همه جا با خود ببرند.
جنس قلیانها نیز متفاوت بود، گاهی كلیه اجزاء قلیان را از طلا یا نقره می ساختند، و آن را دانه نشان می كردند. (تصویر شماره 10) قلیان هایی كه از سایر فلزات مانند برنج ساخته می شد، اغلب مطلا گردیده یا روی آنرا نقاشی می كردند. (تصویر شماره 11) تعداد قلیان هایی كه از جنس، به خصوص فلز ساخته می شد، كمتر بود و بیشتر قطعات قلیان را از جنس های گوناگون می ساختند، كه اینك به شرح جنس و نوع تزئینات آنها می پردازیم.


تصویر شماره 10 و 11 

كوزه قلیانها
كوزه قلیان ها از جنس شیشه، سفال، چوب، سنگ، كدو، چینی، نارگیل و جز آن ساخته می شد. هر یك از این كوزه قلیانها تزئیناتی ویژه خود داشت.
كوزه های شیشه ای، نقاشی شده، سفالی، لعاب داده و نقش دار، چوبی و سنگی كنده كاری شده، و كوزه های فلزی ملیله كاری و طلا كوبی و دانه نشان، یا قلم زده بودند. (تصاویر شماره 12-13-14 )

تصویر شماره 12 و 13

تصویر شماره 14 

تنه قلیان
قسمت دوم قلیان شامل تنه یا بدنه قلیان است، كه از فلز یا بیشتر از چوب ساخته می شد. تنه های فلزی اگر از فلزات گرانقیمت مانند طلا و نقره ساخته شده، و دانه نشان یا ملیله كاری می گردید و اگر از فلزات ارزان، مانند برنج ساخته می شد، آن را مطلا كرده یا روی آنرا نقاشی می كردند.
معمولاً قلیان هایی كه دارای بدنه فلزی بودند سر قلیان و بادگیر آن را چسبیده به تنه می ساختند. (تصویر شماره 15)

تصویر شماره 15 و 16 

توجه به تزیین قلیان را می توان در تصویر شماره 15 ملاحظه كرد. این تنه قلیان مطلا علاوه بر آنكه تماماً مشبك ساخته شده، انتهای میلاب آن نیز كه در كوزه، داخل آب قرار می گیرد مینا كاری شده است.
تزئینات تنه های ساخته شده از چوب، به طور كلی شامل كنده كاری است كه اغلب بسیار پر كار و جالب توجه است. (تصویر شماره 16) نی و میلاب قلیان ها اغلب از جنس بدنه قلیان ساخته می شد. نی پیچ نیز به سبب حالت فلزی و نرمش خاص، مورد مصرف بسیار داشت.

سر قلیان
سر قلیان شامل دو قسمت است: قسمتی كه برای اتصال به تنه قلیان است، و قسمت قیف مانند كه جای تنباكو و آتش می باشد. این دو قسمت را گاهی از یك جنس و زمانی متفاوت می ساختند. (تصویر شماره 17)

 تصویر شماره 17

معمولاً قسمت زیرین از چوب و قسمت بالائی از چینی، سفال و یا فلز است. ولی در هر حال قسمت بالائی در همه سر قلیانها دارای تزییناتی می باشد، و سر قلیان ها همگی دانه نشان یا مینا كاری شده و یا كنده كاری شده اند.
برای تزیین سر قلیانها، اغلب زنجیرهای ظریفی نیز به اطراف آن آویزان می كردند.

بادگیرها به طور كلی از جنس نقره ساخته می شد و اغلب مشبك و كنگره دار بود.


چپق

چپق كه وسیله دیگری برای دود كردن بود، اگر چه در ابتدا حتی بعضی از پادشاهان مانند شاه صفی از آن استفاده می كردند، اما بتدریج از مقام و منزلت آن كاسته شد، و بیشتر مورد استفاده مردم عادی قرار گرفت. چنانكه این وضع امروز نیز در ایران وجود دارد.

اما نباید تصور كرد كه، چون چپق وسیله دود كردن مردم عادی بود، از تزیین بی بهره ماند. به عكس انواع و اقسام تزیینات در ساختمان چپق به كار رفت. این تزیینات بیشتر شامل چوب چپق ها بود، كه گاهی كوتاه و زمانی به بلندی یك متر میرسید.
ساختن چوب چپق و سر چپق نقره، امری عادی بود، و بسیاری از چپق ها، دارای سر چپق و چوب نقره قلم زده، یا كنده كاری بودند. زمانی نیز چپق را از فولاد می ساختند، و روی آنرا طلاكوب یا نقره كوب می كردند.
چوب چپق های خاتم كاری، یا منبت كاری نیز معمول و متداول بود.
دانه نشان كردن چپق با سنگهای قیمتی بخصوص فیروزه از دیر باز رواج داشت و هنوز نیز دیده می شود.

مجموعه ای از چپق های گوناگون را، با تزئینات مختلف نشان می دهد.

با رواج روز افزون سیگار كه از حجم، وزن و سهولت دود كردن بر چپق و قلیان برتری داشت، روزبروز بر تعداد كسانیكه از این وسیله جدید دود كردن استفاده می كردند افزوده شد. ناچار به مرور از توجه مردم به چپق و قلیان كاسته گردید.
تا جائی كه امروز این دو وسیله تا حدی منسوج شده به حساب می آید. اما برای دود كردن سیگار نیز، ابزار و وسایل زیبای جدیدی ساخته شده. (تصویر شماره 18)


تصویر شماره 18 

دو چوب سیگار را نشان می دهد كه یكی از جنس سنگ تراش دار و دیگری از نقره ملیله كاری با سری از كهربا ساخته شده.

جعبه های سیگار و كبریت نیز، بنوبه خود در نهایت زیبائی از طلا و نقره و خاتم و منبت ساخته شدند، كه اغلب كنده كاری شده، یا ملیله كاری شده اند. (تصویر شماره 19).

تصویر شماره 19 

در پایان این سخن، لازم است توضیحاتی درباره كلمات تنباكو، توتون، قلیان و چپق داده شود.
واژه تنباكو چنانكه پیداست از ریشه كلمه تاباكوس گرفته شده كه بوسیله دود كردن بومیان امریكا بوده است.
توتون واژه ای تركی است بمعنی دود.
چپق تركی شده واژه چوبك فارسی است.
قلیان یا غلیان را بعضی اعتقاد دارند بسبب آنكه حركت آب در كوزه شبیه بقلیان یعنی جوشش است باین نام خواندند.


پی نوشت:
1 ـ چلم: سر قلیان یا قلیان
2 ـ اغلب در قلیان گلاب یا برگ گل می*ریختند تا آب خوشبو شود. بعضی نیز برگ گل را برای زیبایی داخل آب كوره قلیان می*ریختند، زیرا هنگام قلیان كشیدن این گلها در آب و پایین رفته، منظره ای زیبا ایجاد می*كنند. هنوز هم این عادت در میان ایرانیان كه قلیان می*كشند وجود دارد.
3 ـ این عادت بعدها به شرق آمد و در ایران و هند مرسوم شد.
4و5 ـ مایتون و بریتون برای اولی از سپهبدان ارتش فرانسه و دومی *رئیس تشریفات سلطنتی بود مأمور تنظیم و ترتیب مراسم تشریفاتی محمد رضا بیگ به حضور لوئی چهاردهم بود.
6 ـ تصویر شماره 4 كه بوسیله یكی از نقاشان معاصر كشیده شده، اگرچه كاملا با تشریفات شرفیابی سفیر ایران تطبیق نمی*كند، ولی تا حدودی آ ن تشریفات را نشان می*دهد.
7 ـ آخرین بار كه در ایران توتون و تنباكو تحریم شد، در سال 1268 زمان سلطنت ناصرالدین شاه بود، كه امتیاز فروش توتون و تنباكو به یك نفر انگلیسی داده شد. اما بر اثر مخالفت شدید مردم و تحریم مصرف توتون و تنباكو این امتیاز در سال 1270 لغو گردید.





بازديد : 2798 بار

کلمات کليدي : تاریخچه تنباکو قلیان غلیان چپق دود کوزه شیشه سیگار
عضويت سريع در قل قل
شناسه :
نام اصلي:
ايميل:
تايپ مجدد:
گذرواژه:
تايپ مجدد:
 

نظرسنجی
بهترین مارک تنباکو از نظر شما چیست؟

لیالینا
الفاخر
النخل
اوتار
الجزيره
الواحه
جنان



نتایج
نظرسنجی ها

تعداد آراء: 487
نظرات : 1

قل قل های مرتبط

بَنگ بُنگ (سایت یکی از رفقا)

ستاد مبارزه با مواد مخدر

مرکز ترک اعتیاد خانه سبز

سایت همکار


صفحه اصلي |  جستجو |  دريافت فايل |  آرشيو اخبار |  تماس با ما

لطفا به یاد داشته باشید دخانیات برای بدن مضر است

استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع است



قل قل قلیان قلیون دود چایخانه قهوه خانه


  

PHPNuke Farsi [MT Edition] Project By PHPNuke.ir

www.mashhadteam.ir